CD spelers

Het oorspronkelijke ‘Red Book’ formaat dat gebruikt wordt voor cd’s blijkt niet slechter te zijn dan de technische formaten die door DVD-Audio of SACD gebruikt worden. Twee doorgewinterde audiojournalisten hebben het ‘bewijs’ geleverd door middel van honderden dubbel-blind testen in een periode van ruim een jaar. De stereo-weergave van een high-end SACD/DVD-A speler ondergaat geen enkel hoorbaar kwaliteitsverlies als het daarna door een 16 bit, 44,1 kHz analoog/digitaal/analoog processor wordt verwerkt.

CD vs SACD vs DVD-Audio

Dat betekent dat er geen hoorbaar verschil is tussen de origineel cd-standaard (16bit/44,1kHz) en de 24bit/192kHz PCM (DVD-audio) of 1bit/2,8442MHz DSD (SACD) formaat.

In de afgelopen jaren is vaker gezegd dat DVD-Audio en SACD geen extra kwaliteit bieden, maar nog nooit is dit in een daadwerkelijk groot onderzoek onderbouwd. De meeste testen waren een vergelijk tussen een sacd-opname en een ‘gewone’ cd opname. Daar is alleen geen wetenschappelijke conclusie uit te halen, omdat je niet weet of het hele opname- en bewerkingsproces hetzelfde is geweest.

Om deze factor te omzeilen hebben de twee journalisten eigenlijk iets heel simpels bedacht: pak het signaal van een kwaliteits dvd-a/sacd speler, en breng de kwaliteit daarna terug naar cd-kwaliteit.

SACD/DVD-Audio dubbelblind test

Door honderden luistertesten, waarbij niet werd gezegd of er naar SACD, DVD-audio of ‘gewone’ compact disc werd geluisterd – kwamen ze er achter dat er geen hoorbare verschillen werden waargenomen tussen de nieuwe formaten en de aloude cd-kwaliteit.

Meyer en Moran, de bewuste journalisten, geven toe dat de nieuwe hd formaten over het algemeen beter klinken dan standaard cd’s, maar dit is niet omdat de technologie beter is. De schijfjes zijn in eerste instantie bedoeld voor de audiofiele markt, en daarom zijn over het algemeen de opname en productiekwaliteit beter zijn (microfoon opstelling, compressie, bewerking). Het digitaliseren van het signaal tot 16-bits/44,1kHz heeft hier alleen niets meer te maken.

Bovendien moet niet de conclusie getrokken worden dat het werken met HD-formaten in de studio (veel bits, hoge samplerate) geen zin heeft. Door in het hele proces met een hoge kwaliteit te werken zijn (onvermijdbare) foutjes in dat proces minder erg, zodat de 16-bits dynamiek en 20kHz bandbreedte volledig tot zijn recht komt.
Wat ze ook niet zeggen is dat een 14 of 15 bits opgenomen cd even goed klinkt als een 20 bits. Wat ze zeggen is dat 16-bits, 44,1kHz verwerking het beste is wat je hoorbaar kunt krijgen.
De kwaliteit van surround-muziek wordt ook niet in twijfel getrokken: de test is alleen gedaan met twee kanalen, links en rechts, en niets anders.

 

 

Wanneer je graag naar muziek luistert, is de kans groot dat je heel wat cd’s hebt liggen of al een groot deel van je muziekcollectie in digitaal formaat hebt omgezet. Wil je echter van muziek in de beste kwaliteit genieten dan kun je gaan voor High-res (hoge resolutie) audio. In dit artikel leggen we uit wat HR-audio precies inhoudt, waar je het kunt vinden en hoe je het kunt afspelen.

Wat is High-res audio?

Simpel gezegd is High-res audio, audio die over geen of minimale compressie beschikt en daardoor in betere kwaliteit weergegeven kan worden dan bijvoorbeeld een MP3-bestand of zelfs muziek vanaf CD. Bij een MP3 gaan er door compressie, het kleiner maken van het bestand, details verloren waardoor het bereik kleiner wordt en subtiele details niet meer hoorbaar zijn. Hoge resolutie audio behoudt al deze details en kan dus met een groter bereik en veel meer subtiele details weergegeven worden. Nadeel is wel dat de bestanden voor hoge resolutie audio, afhankelijk van het formaat, een stuk groter zijn dan een MP3-bestand.

De wat geavanceerdere uitleg komt neer op bitrates en sample frequenties. Een nummer op CD is namelijk 16-bits (bitrate) met 44.1kHz (samples per seconde). Voor het normale gebruik en voor de meeste mensen is dit prima aangezien dit berekend is op wat het menselijke oor kan registreren. Echter is het zo dat de originele opnamen van muziek vaak met een veel hogere bitrate en sample frequentie plaatsvinden. Er gaat dus iets verloren wanneer muziek op CD gezet wordt. Hier komt hoge resolutie audio om de hoek kijken want het doel van deze audio is om de kwaliteit zoals deze in de studio te horen was naar de huiskamer te brengen. Een hoge resolutie audiobestand beschikt dan ook in de meeste gevallen over een bitrate van 24-bits bij een sample frequentie van 192kHz. Voor sommige bestanden kan het iets lager liggen, afhankelijk van de originele opname. Deze hogere sample frequentie en bitrate zorgen een nauwkeurigere weergave van de audio met een groter bereik, een betere plaatsing in de ruimte en meer subtiele details. Onderstaande afbeelding maakt het verschil tussen originele opname, CD-kwaliteit en High-res audio iets duidelijker.

High res hoge resolutie audio

Super Audio CD en Blu-ray Audio

Hoge resolutie audio is echter niet compleet nieuw. Wie kent de Super Audio CD nog? Ooit was het de verwachting dat deze disc met hoge resolutie audiobestanden het helemaal zou worden maar helaas heeft het niet zo mogen zijn. Wel is er nog steeds een redelijk aanbod van SACD’s en beschikken veel high-end Blu-ray en DVD-spelers over de mogelijkheid om Super Audio CD’s weer te geven. Een normale Blu-ray of DVD-speler biedt hiervoor geen ondersteuning.

High Fidelity Pure Audio

Sinds kort is er een opvolger van de SACD, de High Fidelity Pure Audio disc. In principe is dit een Blu-ray disc zoals elke andere Blu-ray disc, maar dan zonder videomateriaal. Op deze discs, te herkennen aan de transparante verpakking, staat muziek in hoge resolutie die je op elke Blu-ray speler kunt afspelen. Het is dan wel aan de weergave-apparatuur of de muziek ook in de hoogst mogelijke kwaliteit uit de luidsprekers kan komen.

Digitale bestanden

Veel mensen luisteren muziek middels een cd of digitale bestanden als MP3 of AAC. Het nadeel van deze digitale bestandsformaten is dat veel van de data die origineel in de audio aanwezig was verloren gaat door de gebruikte compressie. Deze compressie is echter nodig om een bestand te verkleinen zodat jij duizenden nummers op je computer of mobiele apparaat kwijt kunt. Gelukkig zijn er ook mogelijkheden om zonder compressie en dus zonder kwaliteitsverlies digitale bestanden te gebruiken voor het luisteren van muziek in de hoogst mogelijke kwaliteit.

Voor het beluisteren van High-res audio kun je gebruikmaken van verschillende digitale bestandsformaten, elke met zijn eigen voordelen en nadelen.

  • DSD – Bestanden die je vindt op SACD’s maar nog niet veel als los digitaal bestand te vinden zijn. Ook ontbreekt het nog aan ondersteuning door veel spelers, receivers en versterkers.
  • WAV – Audiobestand dat ontwikkeld is voor Windows en door de meeste apparatuur afgespeeld kan worden. WAV-bestanden zijn echter groot door geen gebruik van compressie en ondersteunen in tegenstelling tot FLAC en ALAC geen meta-data.
  • AIFF – Audioformaat dat ontwikkeld is voor Mac-computers en door veel audio-apparatuur ook afgespeeld kan worden. Meta-data wordt ondersteund maar de bestanden zijn net als bij WAV nogal groot.
  • FLAC – Momenteel het meest gebruikte audioformaat voor hoge resolutie audio door brede ondersteuning (behalve iTunes) van apparatuur, ‘open source’ gebruik en ‘losless compressie’. Dit laatste houdt in dat de data wel gecomprimeerd wordt (kleiner gemaakt wordt) maar in originele staat teruggezet (uitgepakt) kan worden waardoor geen kwaliteit verloren gaat.
  • ALAC – Audioformaat ontwikkeld door Apple en ook bekend als ‘Apple Lossless’. Ook dit formaat maakt gebruik van ‘losless compressie’. Dit kun je vergelijken met het uitpakken van een ZIP-bestand waarmee alle bestanden in de map naar originele staat teruggezet worden.

Een DSD-, WAV- of AIFF- bestand in de hoogst mogelijke kwaliteit (24-bits bij 192kHz) loopt al snel in de honderden Mb’s per nummer. Een FLAC- of ALAC-bestand dat gebruikmaakt van ‘losless compressie’ komt gemiddeld uit op 50Mb tot 100Mb per nummer.

 

wadia 302

Wadia 302

Wadia 302 rear

cambridge audio azur

Cambridge Audio 550C